“Sjongejonge, werkelijk niet te geloven dit”, klonk het vanachter de microfoon van de kersverse minister president Dick Schoof. Het was een perfecte samenvatting van de Algemene Politieke Beschouwingen (APB) op 18 en 19 september, het jaarlijks terugkerende hoogtepunt voor politiek minnend Nederland. Als een onhandelbare kleuterklas interrumpeerden en roffelden de 150 nieuwe Kamerleden erop los, totdat er in een moment van totale verwarring werd besloten de vergadering te schorsen voor de lunch. De normaal zo onuitgesproken en neutrale premier moet ongetwijfeld in de veronderstelling zijn geweest dat zijn microfoon uit stond, want even liet hij zijn ware aard zien toen hij als een teleurgestelde juf, al vloekend in zichzelf, de bovenstaande zin liet ontsnappen.
De nabeschouwingen waren achteraf dan ook niet mals. Als verheugde kinderen rond 5 december dartelen politiek verslaggevers als Thomas van Groningen, Xander van der Wulp en de immer lollige Jaïr Ferwerda om de Nederlandse talkshowtafels heen om hun licht op de plannen van het kabinet te laten schijnen. Met plannen als de Btw-verhoging in de culturele sector, de afschaffing van het stikstofakkoord en de omstreden asielwet was er genoeg te bespreken, maar toch bleef er één thema onbesproken: de mobieltjes in de Tweede Kamer. Wanneer de kleuterklas namelijk niet druk is met het bestormen van de interruptiemicrofoon of met het roffelen op de bankjes, liggen ze onderuit geschoven verveeld op hun mobieltjes te scrollen.
Waar dit gedrag op de gemiddelde middelbare school niet wordt geaccepteerd, mogen onze landbestuurders er rustig op los scrollen in plaats van zich bezig te houden met het debat. Het verweer? De communicatielijnen naar buiten zouden essentieel zijn voor de strategieën in het debat. Om dit te verifiëren besloot de redactie van Semiwetenschappelijk het Twittergedrag van de Tweede Kamerleden tijdens de APB onder de loep te nemen.
Twittergedrag tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen
Uit een analyse van de Twitteractiviteit van Tweede Kamerleden op 18 en 19 september blijkt dat de politici online ook niet hebben stilgezeten tijdens de APB. Zo werden er in twee dagen tijd 866 Tweets de wereld in geslingerd vanuit de Tweede Kamer. De koploper van het klassement met 64 Tweets was Thierry Baudet (Forum voor Democratie), met een gedeelde tweede plek voor Laura Bromet (GroenLinks en dochter van de legendarische documentaire maker Frans Bromet) en Pepijn van Houwelingen (FVD) beiden met 47 Tweets. De dubieuze eer die dit drietal ten deel valt dient misschien eerder te worden opgevat als een wake-up call, aangezien er op datzelfde moment een van de belangrijkste debatten van het jaar plaatsvond.
Waar de Kamer er dus lustig op los Twitterde, viel het op dat de fractieleiders, met uitzondering van Baudet, minder aanwezig waren op het sociale platform tijdens de APB. Geert Wilders (PVV), de populairste politicus met verreweg de meeste volgers, was met ‘maar’ 11 Tweets vrijwel onzichtbaar online en de hoogst genoteerde fractieleider (na Baudet) was Dilan Yesilgöz (VVD) op nummer 12. Het lijkt er dus op dat het runnen van een fractie ervoor zorgt dat politici meer betrokken zijn bij het debat en minder tijd besteden aan hun mobieltjes. Dit staat in schril contrast met politici als Baudet en Van Houwelingen, die Twitter gebruiken om hun standpunten met hun achterban te delen in plaats van een inbreng in het debat te leveren.
Populariteit op Twitter
Als we er vanuit gaan dat populariteit te meten is aan het aantal volgers dan spant ook hier FVD weer de kroon. Met een gemiddelde van 185.000 volgers per fractielid, is het met afstand de meest gevolgde fractie in de Kamer. Een kleine sidenote: met drie fractieleden en de 350.000 volgers van Thierry Baudet, valt het gemiddelde al snel hoog uit. Maar dat de FVD fractie online populair is, valt niet te ontkennen. Als we namelijk de top 10 bekijken zien we dat de andere twee fractieleden, Pepijn van Houwelingen en Gideon van Meijeren, hier allebei in staan. Dit terwijl de top 10 voornamelijk wordt opgemaakt uit fractieleiders als Geert Wilders, Pieter Omtzigt en Thierry Baudet, die het gezicht zijn van hun partij en daarmee veel aandacht trekken op sociale media.
(In)activiteit
Maar welke partij was dan het meest actief op Twitter tijdens de APB? Niet geheel verrassend is het weer Forum voor Democratie dat deze lijst aanvoert. Met een gemiddelde van 19 Tweets per fractielid sloeg de telefoon van de gemiddelde FVD-volger deze twee dagen op tilt. Om een vergelijking te geven: de runners up van deze lijst, de PvdA en GroenLinks, hadden beide een gemiddelde van vijf Tweets per fractielid. De BBB en de SP waren beiden bijna helemaal afwezig met elk slechts één schamele Tweet tijdens de APB.
De partij Nieuw Sociaal Contract (NSC) schitterde in afwezigheid. Of het komt door de thuiszittende partijleider Pieter Omtzigt of de bewuste keuze om in de nieuwe bestuurscultuur niet deel te nemen aan een online aanwezigheid, met 0,24 Tweets per fractielid wist de NSC ironisch genoeg de aandacht te trekken.
Toevoeging of afleiding?
Het Twittergedrag van de Tweede Kamer tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen levert toch een aantal kritische vragen op. Om te beginnen met een positieve noot, lijken fractieleiders zich tijdens de APB toch meer te storten op het debat dan op de onderhoud van hun Twitter-account. Of ze dit vervolgens afschuiven op een ander Kamerlid weten we helaas niet, maar de algemene focus op het debat lijkt daar te zijn.
Toch is het aantal Tweets (866) zorgwekkend te noemen. Vooral de FVD komt in de cijfers slecht uit de verf. Met een partijleider die alle lijsten aanvoert met zijn online aanwezigheid en een offline afwezigheid in het debat, lijken de fractieleden van de FVD zo’n debat vooral te zien als een vruchtbare grond voor gunstig geknipte oneliners voor op de sociale media, die het laten lijken alsof de fractieleden wel begaan zijn met het debat. In werkelijkheid laten de cijfers helaas zien dat ze meer begaan zijn met hun telefoon.
Buiten de overmatige online aanwezigheid van de FVD roepen deze cijfers de vraag op of het telefoongebruik in de Tweede Kamer niet beter in zijn geheel verbannen kan worden. Waarom kunnen onze landbestuurders zich niet aan een simpele regel houden waar de middelbare scholieren in ons eigen land zich ook aan moeten houden? Iets met het goede voorbeeld geven. Daarnaast zou het niet heel gek zijn dat we van onze eigen gekozen volksvertegenwoordigers kunnen vragen dat ze tijdens een van de belangrijkste debatten van het jaar hun focus ook daadwerkelijk bij het debat houden in plaats van bij online debatten met de eigen achterban.
